Poručnik Majk S. Bluberi

262

bluberiKada je 31. oktobra 1963. u časopisu Pilot izašla prva epizoda sage o Poručniku Bluberiju, verovatno nikom, pa ni samim autorima scenaristi Žan Mišel Šarlijeu i crtaču Žan Žirou nije bilo ni na kraj pameti da time započinju jednu od najdugotrajnijih i najuzbudljivijih priča o Divljem Zapadu u pop kulturi uopšte. To je projekat koji je autorski tandem svrstao u grupu strip stvaralaca koji su svojim radom zauvek promenili odnos zvanične kulture prema stripu.

Obimna dramaturška struktura Šarlijeovog teksta bi većinu drugih crtača dovela u poziciju da sopstveni crtež potisnu u drugi plan, te bi tako tekst nadvladavši grafizam stvorio prosečan rezultat. Nadahnutim, gotovo filmskim pristupom Žiro ne samo da prevazilazi navedeni problem, već u maniru iskusnog reditelja (Žiro je učestvovao u stvaranju velikog broja filmova od Dine, preko Ambisa do Petog Elementa) stvara Poručnika Bluberija – strip gotovo filmskog koda.

Jasnije: analiziramo ligrafičku obradu svake pojedinačne table nećemo doći do stereotipnog zaključka profesionalnih kritičara o Bluberiju kao čoveku od kompromisa, principa i krvi i mesa; pre bih rekao da je zahvaljujući Žiroovom crtačkom umeću jedan evropski mentalitet obučen u tipično američku kostimografiju, zatečen u podnebljima Amerike devetnaestog veka u borbi sa onovremenim vetrenjačama. Česti i neretko umanjeni gro planovi definišu podneblje i folklor, a pre svega atmosferu. Poručnik Majk S. Bluberi, glavna ličnost i okosnica priče, nijednog trenutka svojim prisustvom likovno ne opterećuje kadar, a u krupnim kadrovima Žiro na maestralan način koristi rečitost belmondovskog pogleda, izražajnost slomljenog nosa i robusnost kostiju lica, dočaravajući nam sve to svojim fenomenalnim poznavanjem grafičke tehnologije.

bluberi7U periodu od 1974. do 1979. zbog nesuglasica sa izdavačem rad na serijalu preuzima Amerikanac Kolin Vilson koji iako se slepo pridržavajući postulata koje je Žiro postavio ne uspeva da kvalitativno i izražajno održi strip na dotadašnjem nivou. Po Žiroovom povratku Bluberiju, a nakon njegovog Mebijus iskustva i rada na nizu avangardnih, pretežno SF stripova, koji su bitno uticali na kretanja u svetskom stripu, počinje novo poglavlje u životu ovog vitalnog kauboja. Crtež postaje kompaktniji, kompozicija sadržajnija, a kolorisanje savršeno.

Nipošto ne smemo zanemariti Šarlijeov udeo u stvaranju mita o Bluberiju, uostalom on je kreator same njegove ličnosti, pratećih likova (Mek Lur, Red, Čiaua Perl…) i miljea u kome se odvijaju Bluberijeve avanture u mnogome doprinevši ponovnom definisanju predstave o Divljem Zapadu koju su paralelno pokušali da demistifikuju i mnogi filmski umetnici, a pre svih Sem Pekimpo i Serđo Leone.

U svom odnosu prema pravdi i pravima Indijanaca naš junak je gubitnik u istorijskom ishodištu sukoba vladajućeg establišmenta i slobodoumnih starosedelaca što tvrdnju da se Bluberi samo gleda, a ne čita čini neodrživom.

Šarlije svoj rad na Bluberiju nije prekidao sve do svoje smrti 1989. u vreme nastajanja albuma Ljubav iz Arizone.

Bluberijeve doživljaje čitaoci mogu pratiti u do sada objavljene 24 sveske u izdanju francuske izdavačke kuće Dargo u periodu od oktobra 1963. do novembra 1995., a po mišljenju autora ovih redova najslabiji je poslednji album u seriji Mister Bluberi koji je Žiro sam realizovao, a čija priča i pored grafičke superiornosti ne dostiže vrhunce serijala.

Za čitaoce koji su zainteresovani za ozbiljnije tretiranje fenomena Bluberi preporučujem monografiju Il Etait Une Fois Blueberry (Dargaud, 1995.). I da ne zaboravim, za tvrdokorne ljubitelje nepokolebljivog poručnika postoje mnoga bibliofilska izdanja, kao i dva paralelna serijala Bluberijeva mladost i Maršal Bluberi.

* Kolumna originalno objavljena u Get on the Stage #4/5, septembra 2000.

Ostavi komentar

Napiši komentar!
Napiši ime